“Her şeyi yapıyoruz ama değişmiyor.” Birçok anne babadan bu cümleyi duyuyorum. Çocuk psikoterapi desteği alıyor olabilir, psikiyatri desteği alıyor olabilir, okul desteği alıyor olabilir… Ama aileler tüm bunlara rağmen aynı yerde kaldıklarını hissedebilir. Ve o noktada yorucu bir soru başlar: “Neyi yanlış yapıyoruz?”
Aslında bazen mesele yanlış yapmak değildir; çocuğun ihtiyacı olan yere henüz ulaşılamamaktır. Bu yazıda çocukların neden bazen iyileşmekte zorlandığını, belirtilerin ardında neler olabileceğini ve iyileşmenin neden ilişki içinde gerçekleştiğini anlatıyorum.
Çocuklar Sadece Söylenenleri Değil, İlişkiyi Yaşar
Çocuklar yalnızca kendilerine söylenenleri yaşamaz; ilişkiyi yaşarlar. Şunları çoğu zaman yetişkinlerin sandığından çok daha iyi hissederler:
- Evdeki sessizliği ve gerginliği,
- Konuşulmayan kırgınlıkları,
- Anne babanın birbiriyle kurduğu ilişkiyi,
- Evin genel duygusal iklimini.
Bazen yetişkinler birçok şeyi çocukların fark etmediğini düşünür. Ama çocuklar çoğu zaman kelimelerden önce ilişkiyi okur.
Bazen Belirti, Asıl Sorunun Kendisi Değildir
Çocuklarda gördüğümüz bazı davranışlar, buzdağının yalnızca görünen kısmı olabilir:
- Öfke ve davranış problemleri
- Kaygı ve içe kapanma
- Ağlama krizleri
- Dikkat güçlükleri
Birçok duygusal ve davranışsal zorluk; duyulmayan duygulardan, görülmeyen ihtiyaçlardan ve ifade edilemeyen yüklerden beslenebilir. Bu nedenle yalnızca belirtiye odaklanan yaklaşımlar bazen sınırlı kalır.
“Çocuğumun Neye İhtiyacı Var Ama Ulaşamıyor?”
Bazen durup kendimize şu soruyu sormak gerekir. Çünkü çocuklar zorlanmak için zorlanmaz, inat etmek için inat etmez. Çoğu zaman bize bir şey anlatmaya çalışırlar; ama bunu yetişkinler gibi kelimelerle değil, davranışlarıyla anlatırlar.
Çocuklarla Çalışırken Sadece Çocuğa Bakamayız
Çocuk gelişimi ilişki içinde şekillenir. Bu nedenle çocukla çalışırken şunlara da bakmak gerekir:
- Anne baba arasındaki ilişki ve iletişim
- Ev içindeki sınırlar ve tutarlılık
- Duyguların evde nasıl karşılandığı
- Ailenin yaşadığı stres, kayıp veya değişimler
Çocuk terapisinde ebeveyn görüşmelerinin önemli olmasının nedeni de budur. İyileşme çoğu zaman ilişki içinde olur.
Bazen Değişmesi Gereken Çocuk Değildir
Bunu duymak bazı aileler için zor olabilir. Ama bazen değişmesi gereken çocuk değil; çocuğun etrafındaki ilişki, evde kurulan iletişim ve duygulara açılan alandır. Bu bir suçlama değildir; aksine ailenin elinde güçlü bir değişim imkânı olduğunu gösterir. İlişki değişmeye başladığında, çoğu zaman çocuk da değişmeye başlar.
Aileler Neler Yapabilir?
- Çocuğun davranışından önce, o davranışın ne anlatmaya çalıştığını merak edin.
- Gün içinde kısa da olsa çocuğunuzla baskısız, birebir zaman geçirin.
- Ebeveyn olarak kendi yorgunluğunuzu ve duygularınızı da ciddiye alın.
- Terapi sürecinde uzmanla düzenli iletişimde olun ve evde uygulanabilecek önerileri birlikte değerlendirin.
- Değişimin zaman aldığını kabul edin; küçük ilerlemeleri de fark edin.
Ebeveyn tutumlarının çocuk üzerindeki etkisine dair bir örnek için Çocuğa Küsmek Doğru mu? yazımı okuyabilirsiniz.
Sonuç
Destek almak çok değerlidir. Ama çocukların iyileşme süreci yalnızca terapi odasında gerçekleşmez; evde, ilişkide, günlük hayatın içinde de devam eder. Bazen iyileşme yeni bir yöntem bulmakla değil, çocuğun dünyasına biraz daha yaklaşabilmekle başlar. Çünkü çocuklar sadece duyulmak istemez, anlaşılmak da ister.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğum terapiye gidiyor ama değişim görmüyorum, ne yapmalıyım?
Değişim zaman alabilir ve her zaman düz bir çizgide ilerlemez. Gözlemlerinizi çocuğunuzun terapistiyle açıkça paylaşmanız, hedefleri ve evde yapılabilecekleri birlikte gözden geçirmeniz önemlidir.
Çocuk terapisinde ebeveynin rolü nedir?
Ebeveyn, çocuğun en önemli destek kaynağıdır. Ebeveyn görüşmeleri; çocuğun ihtiyaçlarını anlamaya, evdeki iletişimi ve tutumları düzenlemeye yardımcı olur.
Aile içindeki gerginlik çocuğu etkiler mi?
Evet. Çocuklar konuşulmasa bile evdeki gerginliği hisseder. Bu durum kaygı, öfke veya davranış değişiklikleri şeklinde kendini gösterebilir.
Aile terapisi ne zaman gerekir?
Çocuğun zorlukları aile içi ilişkilerle yakından bağlantılı görünüyorsa veya aile olarak tekrar eden çatışmalar yaşanıyorsa, aileyle birlikte çalışmak yararlı olabilir.
Destek almak ister misiniz?
Bu yazıda anlatılanlar size ya da çocuğunuza tanıdık geldiyse, süreci birlikte değerlendirebiliriz. Büşra Gizem Genç olarak çocuk, ergen ve yetişkinlere yönelik psikolojik danışmanlık hizmeti veriyor, MOXO ve WISC-IV değerlendirmeleri gerçekleştiriyorum.
📍 Empatist Nişantaşı, Şişli / İstanbul
✉️ iletisim@busragizemgenc.com
Bu yazı bilgilendirme amacı taşır. Tanı veya tedavi yerine geçmez. Değerlendirme ihtiyacı kişiye göre değişebileceğinden bir uzmana danışılması önerilir.
