Bayram sabahı…

Kapı çalıyor.

Misafirler geliyor.

Bir yetişkin çocuğa gülümsüyor:

“Gel bakalım, öp teyzeni.”

Çocuk geri çekiliyor.

Yüzünü çeviriyor.

Saklanıyor.

Ve çoğu zaman birkaç saniye içinde etiketler geliyor:

“Ne kadar şımarık.”

“Çok sevgisiz.”

“Hiç saygısı yok.”

“Yabani yetişmiş.”

Oysa bazen çocuk sadece…

İstemiyordur.

Ve bu çok önemli.

Çünkü bir çocuğun istememesi;

saygısız olduğu anlamına gelmez.

Sevgisiz olduğu anlamına gelmez.

Şımarık olduğu anlamına gelmez.

Bazen sadece kendi sınırını koruyordur.

Çocukların da Kendi Sınırları Var

Yetişkinler olarak çoğu zaman iyi niyetle yaklaşabiliyoruz.

“Bir öpsün ne olacak?”

“Bir sarılsın ayıp olmasın.”

“Büyüklerini kırmasın.”

Ama burada durup önemli bir şeyi düşünmek gerekiyor:

Çocuğun kendi bedeniyle ilgili söz hakkı var mı?

Çünkü çocuklar da bir birey.

Ve tıpkı yetişkinler gibi kendi fiziksel alanlarıyla ilgili seçim yapabilmeye ihtiyaç duyarlar.

Mahremiyet Eğitimi Tam da Burada Başlıyor

Mahremiyet eğitimi yalnızca “iyi dokunuş – kötü dokunuş” konuşmaları değildir.

Mahremiyet eğitimi çocuğun şunu öğrenmesidir:

“Ben istemediğim bir temas için hayır diyebilirim.”

Bu bazen bir sarılma olabilir.

Bazen bir öpücük.

Bazen fiziksel yakınlık.

Ve çocuk “istemiyorum” dediğinde onu suçlamak yerine bunu anlamaya çalışmak gerekir.

Çocuk “Hayır” Dediğinde Ne Öğreniyor?

Bir çocuk istemediği halde sarılmaya zorlandığında bazen şu mesajı alabilir:

“Karşındakini mutlu etmek için kendi sınırlarını görmezden gelmelisin.”

Oysa çocukların öğrenmeye ihtiyaç duyduğu şey tam tersidir:

• Bedenim bana ait
• Rahatsız olduğum durumda sınır koyabilirim
• İstemediğim bir teması reddedebilirim
• Duygularım önemlidir

Bu beceriler çocukları yalnızca bugün değil;

ergenlikte,

arkadaş ilişkilerinde,

gelecekteki sosyal ilişkilerinde de korur.

Peki Çocuk Ne Yapabilir?

Bir çocuğun sevgi göstermesinin tek yolu fiziksel temas değildir.

İsterse:

• El sallayabilir
• Gülümseyebilir
• Çak yapabilir
• Konuşabilir
• Uzak mesafeden selam verebilir

Ya da sadece o an hazır olmayabilir.

Ve bu da kabul edilebilir.

Saygı Korkuyla Değil, Güvenle Öğrenilir

Bazen yetişkinler çocukların sınır koymasını “saygısızlık” olarak yorumlayabiliyor.

Oysa gerçek saygı;

korkudan değil,

güvenden gelişir.

Çocuk kendi sınırlarının önemsendiğini gördüğünde,

başkalarının sınırlarına saygı duymayı da öğrenir.

Klinik Bir Hatırlatma

Çocuklara bedenleri üzerinde söz hakkı tanımak;

özgüveni,

sınır koyabilmeyi,

kendini ifade etmeyi,

güven duygusunu destekler.

Mahremiyet eğitimi küçük yaşlarda başlar.

Ve çoğu zaman günlük hayatın çok sıradan görünen anlarında şekillenir.

Bayram sofralarında…

Akraba ziyaretlerinde…

Sarılma ve öpme anlarında…

Sonuç

Öpmek istemeyen çocuk…

Saygısız değildir.

Sevgisiz değildir.

Şımarık değildir.

Belki de ailesi…

Çocuğunun sınırlarına saygı duymayı öğretiyordur.

Çünkü çocukların mahremiyetine saygı duymak;

onlara verebileceğimiz en önemli şeylerden biridir.

“Her şeyi yapıyoruz ama değişmiyor.”

Birçok anne babadan bu cümleyi duyuyorum.

Psikoterapi desteği alıyor olabilir.

Psikiyatri desteği alıyor olabilir.

İlaç kullanıyor olabilir.

Okul desteği alıyor olabilir.

Ama bazen aileler tüm bunları yapmalarına rağmen aynı yerde kaldıklarını hissedebiliyor.

Ve o noktada yorucu bir soru başlıyor:

“Neyi yanlış yapıyoruz?”

Aslında bazen mesele yanlış yapmak değildir.

Bazen mesele, çocuğun ihtiyacı olan yere henüz ulaşamamaktır.

Çocuklar Sadece Söylenenleri Yaşamaz

Çocuklar yalnızca kendilerine söylenenleri yaşamaz.

İlişkiyi yaşarlar.

Evdeki sessizliği hissederler.

Konuşulmayan kırgınlıkları hissederler.

Gerginliği hissederler.

Anne babanın birbiriyle kurduğu ilişkiyi hissederler.

Bazen yetişkinler birçok şeyi çocukların fark etmediğini düşünür.

Ama çocuklar çoğu zaman kelimelerden önce ilişkiyi okur.

Bazen Belirti, Asıl Sorunun Kendisi Değildir

Çocuklarda gördüğümüz bazı davranışlar;

• Öfke
• Kaygı
• İçe kapanma
• Ağlama krizleri
• Davranış problemleri
• Dikkat güçlükleri

bazen yalnızca görünen kısımdır.

Asıl mesele çoğu zaman daha derindedir.

Çünkü birçok duygusal ve davranışsal zorluk;

konuşulamayan şeylerden beslenebilir.

Duyulmayan duygulardan.

Görülmeyen ihtiyaçlardan.

İfade edilemeyen yüklerden.

“Çocuğumun Neye İhtiyacı Var Ama Ulaşamıyor?”

Bazen durup kendimize şu soruyu sormak gerekir:

“Çocuğumun neye ihtiyacı var ama ona ulaşamıyor?”

Çünkü çocuklar zorlanmak için zorlanmaz.

İnat etmek için inat etmez.

Çoğu zaman bize bir şey anlatmaya çalışırlar.

Ama bunu yetişkinler gibi kelimelerle değil;

davranışlarıyla anlatırlar.

Çocuklarla Çalışırken Sadece Çocuğa Bakamayız

Çocuklarla çalışırken yalnızca çocuğa odaklanmak çoğu zaman yeterli olmaz.

Anne baba ilişkisine…

Ev içindeki iletişime…

Sınırlara…

Duygusal iklime…

bakmak gerekir.

Çünkü çocuk gelişimi ilişki içinde şekillenir.

Ve iyileşme de çoğu zaman ilişki içinde olur.

Bazen Değişmesi Gereken Çocuk Değildir

Bunu söylemek bazı aileler için zor olabilir.

Ama bazen değişmesi gereken çocuk değildir.

Çocuğun etrafındaki ilişkidir.

Evde kurulan iletişimdir.

Duygulara açılan alandır.

İlişki değişmeye başladığında…

Birçok zaman çocuk da değişmeye başlar.

Klinik Bir Hatırlatma

Destek almak çok değerlidir.

Ama çocukların iyileşme süreci yalnızca terapi odasında gerçekleşmez.

Evde…

İlişkide…

Günlük hayatın içinde de devam eder.

Çünkü çocuklar en çok ilişki içinde iyileşir.

Sonuç

Bazen iyileşme;

yeni bir yöntem bulmakla değil,

çocuğun dünyasına biraz daha yaklaşabilmekle başlar.

Çünkü çocuklar sadece duyulmak istemez.

Anlaşılmak da ister.

Çocuklarda Yaşam Becerileri ve Sorumluluk

Çocuklarımızın iyi bir eğitim almasını istiyoruz.
Ders çalışsınlar…
Başarılı olsunlar…
Sınavlarda iyi sonuçlar alsınlar…

Bunun için emek veriyoruz.

Ama bazen çok önemli bir şeyi gözden kaçırabiliyoruz:

Kendi hayatını yönetebilmeyi.

Başarı Yetmez, Yaşam Becerisi de Gerekir

Bir çocuk matematik çözebilir.
Yabancı dil konuşabilir.
Akademik olarak çok başarılı olabilir.

Ama kendi sorumluluğunu alamıyorsa,
gerçek hayat karşısında zorlanabilir.

Çünkü hayat yalnızca sınavlardan oluşmaz.

Hayat bazen:

• Acıktığında kendine yemek hazırlayabilmek
• Dağıttığını toparlayabilmek
• Kendi düzenini sürdürebilmek
• İhtiyacını fark edip harekete geçebilmek demektir

Ve bunlar küçümsenecek beceriler değildir.

Bunlar yaşam becerileridir.

“Yardım Etmek” Değil, Sorumluluk Almak

Bazı çocuklar ev içinde sorumluluk aldığında hâlâ şöyle denilebiliyor:

“Annesine yardım etti.”

Oysa mesele yardım etmek değil.

Çocuk kendi yaşam alanının bir parçası olmayı öğreniyor.

• Kirli çamaşırını sepete atmak
• Bulaşığını kaldırmak
• Çamaşır katlamak
• Yatağını toplamak
• Basit bir yemek hazırlamak

bunlar birine hizmet etmek değildir.

Kendi hayatını yönetebilmeyi öğrenmektir.

Özellikle Erkek Çocuklarda Görülen Bir Durum

Bazı aileler özellikle erkek çocuklarına ev içi sorumluluk vermekten kaçınabiliyor.

Çünkü hâlâ bilinçdışı şekilde şu düşünce devrede olabiliyor:

“Nasıl olsa biri yapar.”

Ama mesele tam da burada başlıyor.

Bir tabak yemek için,
bir ütü için,
bir düzen için
hep başka birine ihtiyaç duyan bir çocuk…

Bağımsız değil, bağımlı büyüyebilir.

Gerçek Hayat Akademik Başarıdan Daha Fazlasını İster

Evet, çocuğunuz çok zeki olabilir.

Ama:

• Kendi eşyasını toparlayamıyorsa
• Sorumluluk alamıyorsa
• Temel ihtiyaçlarını yönetemiyorsa

gerçek hayatın içinde zorlanabilir.

Çünkü yaşam becerileri,
özgüvenin de temel parçalarından biridir.

Çocuk “Yapabiliyorum” hissini sadece akademik başarıyla kazanmaz.

Günlük yaşam içinde de kazanır.

Sorumluluk Çocuğu Güçlendirir

Bazen ebeveynler çocuk zorlanmasın diye birçok şeyi onun yerine yapabiliyor.

Ama çocuğun her ihtiyacını karşılamak,
onu hayata hazırlamak anlamına gelmez.

Tam tersine…

Çocuk bazı şeyleri yapabildikçe güçlenir.

• Sorumluluk aldıkça
• Üretebildikçe
• Kendi işini yönetebildikçe

kendine güveni gelişir.

Ebeveynlik Neyi Hedefliyor?

Ebeveynlik yalnızca başarılı çocuk yetiştirmek değildir.

Hayata hazırlanmış çocuk yetiştirmektir.

Çünkü güçlü çocuk sadece yüksek not alan çocuk değildir.

Kendi kendine yetebilen çocuktur.

Klinik Bir Hatırlatma

Çocuklara küçük yaşlardan itibaren yaşına uygun sorumluluk vermek:

• Özgüveni destekler
• Problem çözme becerisini geliştirir
• Bağımsızlık duygusunu güçlendirir
• Aidiyet hissini artırır

Ev içinde sorumluluk alan çocuk,
hayatın içinde de daha aktif ve yeterli hisseder.

Sonuç

Çocuklara yalnızca başarıyı değil,
hayatı da öğretmek gerekir.

Çünkü bir gün sınavlar bitecek.

Ama yaşam devam edecek.

Ve o yaşamın içinde çocukların en çok ihtiyaç duyacağı şeylerden biri:

Kendi kendine yetebilmek olacak.